Professioneler toezicht op risicovolle bedrijven

Het toezicht op, zoals het officieel heet, ‘risicovolle bedrijven’ komt in handen van vijf gespecialiseerde diensten. Op die manier moet er voldoende knowhow zijn om effectief toezicht te kunnen uitoefenen. De diensten gaan uiterlijk op 1 januari 2013 aan het werk.

Staatssecretaris Atsma van Milieu kondigde dit vorige week aan. Hij volgt hiermee de voorstellen van provincies, gemeenten en VNO-NCW. Aanleiding voor de verbetering van het toezicht is de brand bij ChemiePack begin dit jaar, waarbij aan het licht kwam dat er onvoldoende zicht was op wat er zich in het bedrijf afspeelde.

Het verscherpte toezicht zal gaan gelden voor bedrijven die werken met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen en/of deze in opslag hebben, en op grond daarvan vallen onder de werking van het Besluit risico’s zware ongevallen 1999 (BRZO). Dat zijn er momenteel 424 (peildatum 1 september). Daarbij gaat het om chemische fabrieken en olieraffinaderijen, vuurwerkfabrieken, installaties van de Gasunie en zelfs de opslagplaats van een drogisterijketen.

Bundeling
Atsma sluit met zijn verscherpte toezicht aan op de structuur van de Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD’s) die er momenteel ofwel al zijn ofwel in staat van oprichting verkeren. De 25 diensten zullen namens een aantal gemeenten en de provincie milieutaken uitvoeren, vanuit de gedachte dat er door bundeling van kennis en ervaring meer expertise ontstaat.

Binnen die uitvoeringsdiensten komen er nu dus vijf die nóg verder gespecialiseerd zullen zijn in de omgang met BRZO-bedrijven. Provincies en gemeenten zijn momenteel bezig te inventariseren welke RUD’s dit het beste kunnen worden en zullen daar begin volgend jaar over adviseren.

Voor de hand liggend is de verdeling zuidwest (vanwege de chemie-industrie in het Rijnmondgebied en de hier al aanwezige expertise), west, noord, oost en zuidoost (vanwege het chemiecomplex in Geleen). Het IPO zal met de gespecialiseerde uitvoeringsdiensten een plan van aanpak maken en een duidelijke scheiding vastleggen tussen vergunningverlening enerzijds en toezicht en handhaving anderzijds.

Handhaving
Eerder was Atsma van plan het toezicht in handen van de Inspectie Leefomgeving en Transport te leggen (de opvolger van de VROM-Inspectie en de Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW) die op 1 januari 2012 aantreedt), maar daar bleek praktisch niemand van de betrokkenen voorstander van te zijn. Ook in de Kamer voelde een meerderheid daar niet voor, zodat dit idee bij de begrotingsbehandeling eerder deze maand is verdwenen.

De staatssecretaris sluit verdergaande maatregelen overigens niet uit, zo blijkt uit de brief waarin hij de Kamer inlicht over de RUD’s. Allereerst belooft hij een ‘stevige invulling’ van het toezicht. De inspectie zal geconstateerde tekortkomingen niet alleen bespreken met het betrokken bedrijf, maar ook met de BRZO-RUD en het bevoegd gezag.

De Wet revitalisering generiek toezicht, die medio komend jaar in werking zal treden, maakt het vervolgens voor het Rijk mogelijk te handhaven in de plaats en op kosten van een mogelijk nalatige provincie, net zoals een provincie dat kan doen in de plaats van en op kosten van een nalatige gemeente. Bovendien zal hij ‘onderzoeken of de huidige en toekomstige bevoegdheden die mij en de VROM-Inspectie ter beschikking staan, toereikend zijn’.

Veiligheid voorop
In september van dit jaar beloofde het bedrijfsleven zelf de veiligheid in de BRZO-bedrijven te vergroten. Het door de chemiesector en VNO-NCW daarvoor opgestelde actieplan Veiligheid Voorop bevat tien actiepunten (onder meer ‘goed leiderschap’, ‘veiligheidsprestaties op brancheniveau monitoren’ en ‘werknemers moeten over de vereiste competenties beschikken’).

De sector kwam met het plan, omdat ze van mening is dat een betere veiligheidscultuur zich niet alleen door wetgeving laat afdwingen. De staatssecretaris onderschrijft die opvatting: ‘Uiteindelijk zijn het natuurlijk de bedrijven die er door een goede veiligheidscultuur c.q. bedrijfsvoering voor moeten zorgen dat de risico’s voor mens en omgeving tot een minimum worden beperkt.’